Table of Contents
KOMUNIKACIJA MEĐU STANICAMA I TKIVIMA: hormoni, transmiteri i čimbenici rasta
Hormoni i transmiteri čine informacijsku mrežu koja integrira organizam
Mehanizam djelovanja signalnih molekula određen je njihovim kemijskim svojstvima
Ovisno o tipu sekrecije, dijelimo ju na endokrinu, parakrinu i autokrinu
Osnovne endokrine žlijezde kod čovjeka
Reakcije na hormonalne signale mogu biti brze i kratkotrajne ili spore i dugotrajne
Signalne molekule reguliraju brojne funkcije
Modifikacijama receptora mijenja se odgovor stanice na signal
Tri su osnovna načina prijenosa signala kroz staničnu membranu (engl. signal transduction)
Receptori vezani uz ionske kanale reguliraju propusnost stanične membrane za određene ione
Shematski prikaz prijenosa signala kroz sinaptičku pukotinu
Kristalna struktura acetilkolinskog receptora električne ribe Torpedo marmorata
Velik broj receptora u citoplazmatskoj domeni imaju aktivnost tirozin kinaze - obitelj receptora tirozin kinaze (RTK)
Za prijenos signala hormona rasta kroz membranu nužna je dimerizacija receptora
Mnogi hormoni (adrenalin, glukagon, ...) vezanjem na receptore pokreću mehanizam aktivacije (ili inhibicije) adenilat ciklaze putem G proteina
Receptori vezani uz G-proteine
Aktivacija (zamjena GDP-a GTP-om) a-podjedinice transducina (Gta) uzrokuje promjenu konformacije
b2-adrenergički receptor
Adenilat ciklaza katalizira stvaranje cikličkog AMP-a
Kolera toksin trajno aktivira GS protein i tako stimulira adenilat ciklazu
Kod receptora koji aktiviraju fosfolipazu C (vazopresinski, angiotenzinski, serotoninski, a-adrenergički), drugi glasnici su inozitol 1,4,5-trisfosfat, diacilglicerol i Ca2+
Fosfolipaza C hidrolizira fosfatidilinozitol-4,5-bisfosfat (PIP2) na 1,2-diacilglicerol (DAG) i inozitol-1,4,5-trisfosfat (IP3)
Razmjerno malen broj drugih glasnika prenosi velik broj različitih informacija
Procesi prijenosa signala vrlo su složeni
Reakcijska kaskada aktivacije glikogen fosforilaze
Prijenos biokemijskih poruka zasnovan je na točnom molekularnom prepoznavanju
PPT Slide
Aminokiseline i njihovi derivati djeluju kao neurotransmiteri
Dekarboksilacijom glutamata i histidina nastaju GABA i histamin (voet 24-32)
Serotonin nastaje hidroksilacijom, te zatim dekarboksilacijom triptofana
Tirozin je preteča dihidroksifenilalanina (DOPA), dopamina, noradrenalina i adrenalina
STRES
Mozak oboljelih od Parkinsonove bolesti ne proizvodi dovoljno dopamina
Štitna žlijezda akumulira jod i koristi ga za biosintezu tiroidnih hormona trijodotironina (T3 - aktivan) i tiroksina (T4 - neaktivan) iz proteina tiroglobina
Hormoni štitne žlijezde su hidrofobne molekule koje prolaze staničnu membranu i vežu se na unutarstanične receptore
Peptidni hormoni
Paratiroidni hormon izlučuje paratiroidna žlijezda i tako potiče porast koncentracije kalcija u krvi
Gušterača proizvodi tri peptidna hormona
Gušterača otpušta inzulin kada je koncentracija glukoze u krvi visoka
Pad koncentracije glukoze u krvi potiče otpuštanje glukagona iz gušterače
Eikozanoidi (prostaglandini, tromboksani i leukotrieni) su derivati masnih kiselina
Učinak aspirina (acetilsalicilne kiseline) zasnovan je na inhibiciji biosinteze prostaglandina
Nesteroidni anti-inflamatorni lijekovi inhibiraju sintezu prostaglandina
Kolesterol je zajednička preteča svih steroidnih hormona)
Steroidni hormoni
Čimbenici (faktori) rasta
Nitrit oksid (NO) ima brojne uloge u organizmu
Nitrit oksid sintaza (NOS) sintetizira NO iz arginina uz utrošak 2 NADPH
|
Back to List of Lectures